Bozcaada’nın aile şirketlerinden biri olan Talay Şarap Fabrikası’nın işletmecilerinden Ahmet Osman TALAY bu ayki konuğumuz. Ahmet Osman Talay, Galatasaray Lisesi’ni kazanmış ve küçük yaşlarda Bozcaada’dan ayrılmış, daha sonra Boğaziçi Üniversitesi İşletme bölümünde eğitimini tamamladıktan sonra Bozcaada’ya dönerek aile mesleğini devam ettirmiş.

Şarap hakkında kısa bir bilgi alabilir miyiz?

Şarap tarihsel bir üründür. Bozcaada ve Anadolu’nun geçmişine bakarsak şarap kültürünün  Hititlere kadar dayandığını görüyoruz. Anadolu’nun her köşesinde günümüzde de yaygın olarak yapılmaktadır. Öyle ki Anadolu’ya özgü 600’ün üzerinde üzüm çeşidi mevcuttur. Anadolu insanının beslenmesinde önemli yere sahiptir. Şarapçılığın gelişmesinde ülkemizde Tekel öncüdür. Bu da Türk şaraplık üzümlerinin önem kazanmasına yol açtı.

Şarap yapımı çok  zor ve emek isteyen bir iş. Bu süreçle ilgili bilgi verir misiniz?

Şarap; üzüm şırasının fermantasyonu ile elde edilir. Bu süreçte üzümün şekeri alkole dönüşür. Öncelikle üzümün hasada uygunluğu belirlenir. Erken saatlerde hasat edilir. Araçlarla fabrikaya taşınır, sap ayrıştırıcı ile saplarından ayrılır. Beyaz üzüm işleniyorsa presslenir ve elde edilen şıra fermantasyon tanklarına alınır. Uygun ortamda fermantasyon sağlanır. Kırmızı üzüm işleniyorsa saplarından ayrılan üzüm dane ile birlikte yani kabuğu ve çekirdekleriyle fermantasyon tanklarına alınır. Belli bir süre mayşe fermantasyonuna alınır, daha sonra şırası çekilir ve uygun ortamda bekletilmeye devam edilir.

Fransız kökenli üzümlerden yaptığınız şaraplarınız var. Yerel üzümlerle yaptığınız şaraplarla ne gibi farklar var? Kendiniz de üzüm yetiştiriyor musunuz?

Yerli üzüm çeşitlerimizden beyaz olarak Çavuş, Vasilaki, kırmızı olarak Kuntra ve Karalahna şarapları üretiyoruz. Yabancı çeşitlerden kırmızı olarak Cabernet Sauvignon, Merlot, Şiraz, beyaz olarak Sauvignon Blanc ve Chardonney. Ada kökenli olmayan ama üretimini yaptığımız üzümlerden de Kalecikkarası ve Öküzgözü üzümlerimiz vardır. Yerli üzüm çesitlerimizi daha hızlı tüketilen şaraplar için kullanıyoruz, kimi zaman da özel üretimler yapıyoruz. Yabancı  üzüm çeşitlerin tamamını özel üretim için kullanıyoruz ve özel fıçılarda bekletiyoruz.

Galatasaray Lisesi ve ardından Boğaziçi Üniversitesi mezunusunuz. Fransızca, İngilizce ve Yunanca biliyorsunuz. Aldığınız eğitimin yaptığınız işe katkılarından bahseder misiniz?

Özellikle yabancı dil; yurtdışı yazışmaları, yurtdışı gezileri için en önemli kolaylık unsuru. Onun dışında aldığım eğitim sürecinde ögrendiklerimin işletmeye yansıması her boyutta ve aşamada bize fayda sağladı. Şirkettin kurumsallaşmasına öncülük etti.

Adanın gelen misafirlere hemen tavsiye edilen ve ismi sürekli KARALAHANA ile  karıştırılan şarabınız KARALAHNA, Bozcaada da ilk sizin firmanız tarafından üretilmiş. Bunun hikayesini bize anlatır mısınız?

Karalahna üzümünden ilk defa 1999 yılında üretim yaptık. 2.5 tonluk bir üretim yaptık. Karalahna üzümü Bozcaada’da yetişen bir üzümdü, koyu renginden dolayı böyle bir adı var. Biz bu üzümden yaptığımız şarabı bizim için önemli olan ve benim de çok şey öğrendiğim  Rum şarap ustamız Grigori Bubulya  anısına yaklaşık 3500 şişe olarak  şişeledik . Bu seriden 100 şişe kadar şarap arşivimizde bekletilmekte ve her ilk çıkarılan üründe de olduğu gibi karalahna şarabımız firmayla özleşleşti  ve Talay’ın kimlik oluşturmasında bir başarı oldu.

Türkiye’nin en küçük adasında, Bozcaada’da yaşam nasıl? Gerçek bir adalı olarak adada ne gibi farklılıklar gözünüze çarpıyor? Eskiye göre farklılıklar var mı?

Bozcaada Türk- Rum Cemaatları arasındaki güzel ilişkileri günümüze kadar sürmeye devam ediyor. Ancak ne yerli Türk ne yerli Rum Bozcaada bir ağırlık oluşturmuyor artık. Geçmiş dönemlerde yani bizim gençlik yıllarımızda Rum genç kuşak neredeyse kalmamıştı. Bizde ancak büyüklerimizin onlarla anılarını duyarak yetiştik. Ben gençlik yıllarımda bağ bozumları sırasında bize üzüm veren Rum üreticiler, şarap ustamız Grigori usta ve İstanbul’dan yazları adaya gelen ada kökenli Rum arkadaşlarımız ile ilişkiler kurabildim. Bu ilişkiler bende Yunanca merakını uyandırdı ve Bozcaada da yaşayan Rum Matematik hocası Nihalidis’den iki yaz ders alarak Yunanca bir şeyler öğrenmeye çalıştım. Eskilerin bir arada yaşarken Türkçe’yi ve Rumca’yı ortak bir dil olarak kullandıklarını büyüklerimden duyardım ve bu eksikliği gidermeye çalıştım.

Eğitiminizi tamamladıktan sonra Bozcaada’ya dönmeye nasıl karar verdiniz?  Daha önceden verilmiş bir karar mıydı? İstanbul’un hareketliliğine alışmış biri olarak adaya tamamen dönmek zor olmadı mı?

Aile mesleğimiz beni hep cezbetmiştir. Eğitimimi tamamladıktan sonra özel bir şirkette bir yıl çalıştım ve kendi işletmemize dönmeye karar verdim. Eski bir şirket olmamıza rağmen geleneksel aile şirketlerinde kurumsallaşmak zor. Biz de  kurumsal bir  şirket olmaya ancak  1999 yılında başlayabildik.

Turizmin adada gelişmesinde şarapçılığın  etkisi biliniyor. Turizmi adada daha  da canlandırmak için yaptığınız özel etkinlikler var mı?

Adanın 10 yıldır devam eden Bağ bozumu festivalinin en büyük destekçisi şarap firmaları. Bunun yanında 5 yıldır yapılan Özel Şarap Tadım günleri Haziran ayının son haftası yapılmaktadır. 2009 yapılan yani bu yaz yapılan 5. Şarap Tadım günlerinde ise bu etkinlikler daha coşkulu geçti ve adaya daha farklı bir boyut kazandırdı. Bu etkinliklerde fabrikamız içinde tadımlar yapıyoruz ve müzik dinletimiz oluyor. Misafirlerimiz için ilgi çekici bir etkinlik.

Talay ailesi şarapçılığa nasıl başladı? Bozcaada dışında Talay Şaraplarına ulaşmak mümkün mü? İstanbul, Ankara gibi şehirlerinizde satış noktalarınız var mı?

1948 yılında Necati, Hayati kardeşler tarafından kuruldu. Şimdi  1.700.000 lt kapasite ile ikinci kuşak tarafından yönetilmektedir. Bölge olarak Marmara ve Ege yaygın pazarlarımızdır. Ürünlerimiz zincir marketlerle bulunmaktadır, özel ürünlerimiz ise fabrikayla irtibata geçildiğinde tarafımızdan gönderilmektedir.

Teknolojiyle aranız nasıl? Çalışmalarınızda teknolojiden ne ölçüde faydalanıyorsunuz?

Teknoloji işimizi kolaylaştırıyor, kurumsallaşma sürecinde internet aracıyla haberleşmemizi, bilgi almamızı sağlıyor. Zincir marketlerden gelen siparişler internet yoluyla gelmekte ve takip edilmektedir. E- posta inanılmaz rahatlık getirmiştir ve doğa için de kağıt israfını azaltması bizi mutlu ediyor

Size göre son yüzyılın en önemli icadı nedir?

Tek kelimeyle Bilgisayar

“Keşke ..... icat edilseydi de hayatımızı kolaylaştırsaydı” dediğiniz bir şey var mı?

Yüzmeyi sevdiğim için ve gözlerim yüksek derecede miyop olduğu için dereceli deniz gözlüğü olması beni mutlu ederdi.

Eklemek istedikleriniz?

Probil ailesine teşekkür ederim.

 Biz çok teşekkür ederiz

Talay A.Ş Hakkında: Bozcaada’nın şarapçılık geleneğini 61 yıldan beri sürdürmekte olan, 1.700.000 lt. kapasiteye sahip adanın en büyük işletmesidir. Bozcaada'da 1948 yılında bir aile şirketi olarak Necati, Hayati  Talay kardeşler tarafından kurulmuştur. Önceleri dökme şarap üretimi ve ticareti yapılırken, 1955 yılında şişelemeye geçilmiştir. Şirketimiz 1999 yılından beri sürdürülen yatırımlarla yenilediği Bozcaada tesislerinde şarap üretiminde çağdaş kaliteye ulaşmış ve şarap çeşitliliğinde dikkat çekici gelişmeler gerçekleştirmiştir. Üretiminin büyük bir bölümünü ailenin bağlarında yetişen Vasilaki, Karalahna, Karasakız (Kuntra) üzümlerinden gerçekleştirmektedir. 1999 senesi ile birlikte bağlarımızda Avrupa kökenli Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Sauvignon Blanc, Merlot, Shiraz ve yerli üzüm çeşitlerinden de Kalecikkarası, Öküzgözü, Boğazkere gibi üzümleri yetiştirerek gelecek yıllarda yeni şaraplar üretilmesi çalışmalarını sürdürmektedir. TALAY A.Ş. kurulduğu günden bugüne kadar ada halkı ile bütünleşerek ve Bozcaada’nın bağ ve şarap kültürünün sürekliliğini sağlayarak yaptığı çalışmaları önümüzdeki yıllarda da sürdürmek azmindedir.